İslama Bağlı Olarak Gelişen Matematik


Muhammad Al-Khwarizmi  Bu sefer biraz eskilere gidip,ilkokuldan başlayarak bütün öğrenimimiz sırasında kullandığımız cebirsel işlemlerin babası olan Muhammad Al-Khwarizmi ‘den bahsetmek istiyorum. İslam biliminin ve matematiğinin altın çağı 9.yüzyıldan başlayıp 15.yüzyıla kadar sürmüştü. Muhammad Al-Khwarizmi  İslam matematiğinin,en mükemmel matematikçilerinden biri ve ”Bilgelik Evi’nin” (ingilizce adıyla ”House of Wisdom”) en eski yöneticilerindendi.

‘’Bilgelik Evi’’ 9.yüzyılda (810 yılında) Bağdat etraflarında kurulmuştu.Bu dönemde Yunan ve Hindistan bilginlerinin yaptığı çalışmalar, Arapçaya çevrilmeye başlamıştı. Muhammad Al-Khwarizmi, Yunan ve Hintlilerin matematik ve astronomi ile ilgili yaptıkları çeşitli çalışmaları Arapçaya çeviriyordu.Yaptığı en iyi katkısı şüphesiz cebirdi. ’’Azaltma’’ ve ‘’Dengeleme’’ ile ilgili temel cebirsel yöntemleri tanıttı ve ikinci dereceden polinomların çözümü için ayrıntılı bir yöntem verdi. Böylece bugün dünyanın her tarafında kullanılan soyut matematiği geliştirerek, işlemleri çözebilmek için daha önce Çinliler ve Hintliler tarafından verilen ve sadece belirli sorunları çözmekte kullanılan yöntemden daha iyi bir yöntem geliştirmiş oldu.

Al-Khwarizmi‘nin diğer önemli bir katkısı ise Hindu sayıları 1-9 ve Arap Sayısı 0 birleştirerek Hindu-Arap sayılarını tanıtmasıydı.İslam dünyasında kabul edilerek daha sonra batıya da yayılacaktı(bu bugün kullandığımız onluk tabanlı sistemdir).

830’lu yıllarda “Al-Kitab al-mukhtasar fi hisab al-jabr wa’l-muqabala”(Tamamlama ve Dengeleme ile ilgili öz kitap olarak çevrilebilir) ismindeki kitabını yayınlamıştı. O sorunları çözmek için bugün kullanılan cebirsel notasyonu kullanmıyordu.Problemi açıklamak için sözcükleri,problemi çözmek için ise diagramları kullanıyordu.

Örneğin

x^2+10x=30

gibi bir denklemi bugünkü cebirsel tekniklerle çözersek, x=3 ve x=-13 buluruz.

Aynı denklemi Al-Khwarizmi’nin ”Kare’ye Tamamlama” metodu ile nasıl çözüldüğüne bakalım.

An example of Al-Khwarizmi’s “completing the square” method for solving quadratic equations

Matematiğe yaptığı çalışmalara ek olarak, Al-Khwarizmi astronomiyede büyük katkılarda bulunmuştur. Hintlilerin metodlarını temel alarak, ilk ”kuadrant’tı” yapmıştır.(yıldızları ve güneşi gözlemlemek için kullanılan bir aygıt).

Ekler:

 

 

One thought on “İslama Bağlı Olarak Gelişen Matematik

  1. Çok güzel yazı, çeviri ve bilgilendirme için teşekkürler, adamın çözüm yöntemi çok ilginç bu konuda ne kadar iyi düşündüğünü anlatmak için yeterli bir örnek.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s